Proste ciasto piernikowe – wilgotne i miękkie bez dojrzewania
Ciasto piernikowe z powidłami piekę najczęściej wtedy, kiedy na przygotowanie tradycyjnego piernika jest już za późno. Jest miękkie, puszyste, wilgotne i nie potrzebuje kilku tygodni dojrzewania. To taki nasz szybki piernik na ostatnią chwilę. Można go upiec nawet dzień przed Wigilią, a jeśli mamy ochotę, przełożyć powidłami i polać czekoladą. W formie z kominem wygląda elegancko, chociaż przygotowanie jest bardzo proste.
Ten przepis towarzyszy nam od lat. Kiedy mieszkaliśmy w Al-Khobar w Arabii Saudyjskiej, nie mieliśmy piekarnika, więc piekłam ciasto piernikowe w automacie do chleba. Udawało się bez problemu. Czasem dodawałam do niego jabłka albo melasę z karobu. To jedno z tych ciast, do których wracamy nie tylko przed Bożym Narodzeniem.
Ciasto piernikowe – przepis
Z podanych proporcji pieczemy dwa ciasta w formy z kominem o średnicy 22 cm, wysokości 8 cm i pojemności 1,4 litra każda. Można też wykorzystać jedną większą formę z kominem albo keksówkę, ale czas pieczenia będzie wtedy inny.
W przepisie używam szklanki o pojemności 250 ml oraz płaskich łyżeczek do odmierzania sody i proszku do pieczenia.
Składniki na ciasto piernikowe
Do ciasta najczęściej dodaję powidła śliwkowe. Można je zastąpić konfiturą wiśniową albo dżemem z czarnej porzeczki.
Ciasto
- 120 g masła
- 3 jajka, białka i żółtka oddzielnie
- 3 łyżki płynnego miodu naturalnego
- 360 g mąki pszennej tortowej, typ 450
- 1 szklanka drobnego cukru
- 1 szklanka mleka
- 3–4 łyżki powideł śliwkowych, konfitury wiśniowej lub dżemu z czarnej porzeczki
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- ¾ łyżeczki proszku do pieczenia
- 2–3 łyżeczki przyprawy do piernika
- 2–3 łyżki kakao w proszku, bez cukru
- szczypta soli
- opcjonalnie 2–3 łyżki drobno posiekanych orzechów włoskich
- cukier puder do oprószenia ciasta – opcjonalnie
- odrobina masła i mąki albo kakao do przygotowania formy
Polewa czekoladowa – opcjonalnie:
- 100 g czekolady deserowej
- 50 ml śmietanki 30%
Do przełożenia – opcjonalnie:
- około 150 g gęstych powideł śliwkowych lub dżemu z czarnej porzeczki do przełożenia ciasta z keksówki.
Jak zrobić ciasto piernikowe krok po kroku
Ciasto przygotowujemy w dwóch etapach. Najpierw podgrzewamy masło z miodem, cukrem i kakao, a później dodajemy do przestudzonej masy mąkę, powidła i ubite jajka. Najważniejsze, żeby masa kakaowa nie była gorąca, kiedy dodajemy do niej pianę z białek.
- Przygotuj składniki i formy. Jajka i mleko wyjmij wcześniej z lodówki, żeby osiągnęły temperaturę pokojową. Formy dokładnie nasmaruj miękkim masłem i oprósz je cienką warstwą mąki albo kakao. Nadmiar strząśnij. Jeśli dodajesz orzechy włoskie, posiekaj je na drobne kawałki.
- Wymieszaj suche składniki. Mąkę pszenną wymieszaj z sodą oczyszczoną, proszkiem do pieczenia i przyprawą do piernika. Przesiej przez sitko i odstaw.
- Przygotuj masę kakaowo-miodową. Do rondelka włóż masło, cukier, miód i kakao. Podgrzewaj na małym ogniu, cały czas mieszając, aż masło się rozpuści, a składniki połączą. Nie doprowadzaj masy do wrzenia. Wlej mleko, ponownie wymieszaj i odstaw do przestudzenia. Masa powinna mieć temperaturę pokojową lub być najwyżej lekko letnia. W tym czasie nagrzej piekarnik do 180°C, ustawiając grzanie góra–dół, bez termoobiegu.
- Połącz składniki. Do przestudzonej masy dodaj przygotowaną wcześniej mąkę z przyprawami oraz powidła śliwkowe. Wymieszaj ręcznie lub mikserem na najniższych obrotach, tylko do połączenia składników. Jeśli używasz orzechów, dodaj je teraz.
- Ubij jajka. Białka ze szczyptą soli ubij na sztywną pianę. Następnie, nie przerywając miksowania, dodawaj po jednym żółtku. Miksuj krótko, tylko do ich połączenia z pianą. Masę jajeczną przełóż do ciasta w dwóch porcjach i delikatnie wymieszaj szpatułką, aż nie będzie widać jasnych smug.
- Przełóż ciasto do form. Gotowe ciasto rozdziel między dwie przygotowane formy. Nie napełniaj form powyżej ¾ wysokości, żeby ciasto miało miejsce na wyrośnięcie.
- Upiecz ciasto piernikowe. Formy ustaw na środkowym poziomie nagrzanego piekarnika. Piecz około 35–45 minut. Pierwszą kontrolę zrób po 35 minutach, wbijając drewniany patyczek w najgrubszą część ciasta. Nie powinno być na nim surowego ciasta. Jeśli zostaną pojedyncze wilgotne okruszki, ciasto jest już upieczone. W razie potrzeby wydłuż pieczenie o kilka minut.
- Wystudź ciasto. Po wyjęciu z piekarnika pozostaw ciasta w formach na około 10–15 minut. Następnie wyjmij je na kratkę i pozostaw do całkowitego wystudzenia.
- Przygotuj polewę czekoladową. Śmietankę mocno podgrzej, ale nie gotuj. Zdejmij z ognia, dodaj drobno posiekaną czekoladę i pozostaw na minutę. Następnie wymieszaj, aż powstanie gładka polewa. Przestudzoną, letnią i jeszcze płynną polewę nałóż na zimne ciasto.
Nasz patent
Przyprawę do piernika można dodać do ciepłej masy z masła, miodu i kakao, zamiast mieszać ją z mąką. Wsypujemy ją po zdjęciu rondelka z ognia, dokładnie mieszamy i pozostawiamy na 2–3 minuty, zanim dodamy mleko.
Co zrobić, żeby ciasto piernikowe było miękkie i wilgotne?
Zauważyłam, że najłatwiej przesuszyć piernik, kiedy trzymamy się sztywno czasu podanego w przepisie, zamiast sprawdzić, co dzieje się w piekarniku. Nie czekam, aż patyczek będzie idealnie suchy i pozbawiony choćby jednego okruszka. Wystarczy, że nie ma na nim surowej masy. Drugą sprawą jest mieszanie. Po dodaniu mąki nie ubijamy ciasta przez kilka minut. Wystarczy połączyć składniki, a później ostrożnie wmieszać pianę z białek.
Jaka przyprawa do piernika jest najlepsza?
Do tego ciasta najbardziej lubimy domową przyprawę do piernika z dużą ilością przypraw korzennych. Gotowe mieszanki sklepowe mogą różnić się składem. Niektóre zawierają również cukier, kakao albo mąkę. Jeśli używacie gotowej przyprawy korzennej, kierujcie się również jej intensywnością, bo nie każda przyprawa piernikowa pachnie i smakuje tak samo.
Proste ciasto piernikowe w formie z kominem czy w keksówce?
Zamiast dwóch mniejszych form z kominem możemy wykorzystać jedną większą keksówkę, np. o wymiarach około 30 × 11 cm, o ile jest wystarczająco głęboka. Surowe ciasto nie powinno sięgać wyżej niż do ¾ wysokości formy. W keksówce ciasto może potrzebować więcej czasu niż w dwóch mniejszych formach z kominem. Pierwszą kontrolę robimy po około 45 minutach. Im wyższa warstwa ciasta, tym więcej czasu może potrzebować, żeby równomiernie się upiec.
Co można dodać do ciasta piernikowego oprócz powideł?
Ciasto dobrze smakuje w podstawowej wersji z powidłami, ale czasami dodaję do niego jabłko albo posiekane orzechy.
Ciasto piernikowe z jabłkami
Kiedy mieszkałam w Al-Khobar, zdarzało mi się dodawać do ciasta jabłka. Można wykorzystać jedno niewielkie jabłko, obrać je i zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Jeśli jest bardzo soczyste, lekko odciskam nadmiar soku. Jabłko dodaję do masy przed wmieszaniem ubitych jajek. Ciasto jest nieco bardziej wilgotne, ale potrzebuje kilku dodatkowych minut pieczenia.
Melasa z karobu i orzechy
Innym dodatkiem, którego często używam, jest melasa z karobu, czyli gęsty syrop z owoców drzewa świętojańskiego. Ma ciemny kolor i słodki, lekko karmelowy smak. Można dodać odrobinę do masy kakaowej. Bardzo dobrze pasują do tego ciasta drobno posiekane orzechy włoskie albo orzechy pekan.
Jak przełożyć i udekorować ciasto piernikowe?
Jeśli pieczemy ciasto w formie z kominem, najczęściej zostawiamy je bez przełożenia, natomiast piernik z keksówki przekładamy powidłami śliwkowymi. Całkowicie wystudzone ciasto można przekroić poziomo, posmarować powidłami i ponownie złożyć. Najwygodniej zrobić to dzień przed podaniem, żeby powidła zdążyły połączyć się z ciastem.
Zamiast powideł można wykorzystać gęsty dżem z czarnej porzeczki. Ma kwaskowy smak, więc pasuje do kakao i korzennych przypraw. Do dekoracji wystarczy polewa czekoladowa. Możemy też posypać ją posiekanymi orzechami albo zostawić ciasto bez dodatków.
Jeżeli bardziej odpowiada Wam smak czekolady niż korzennych przypraw, mamy na blogu również piernik czekoladowy z orzechami, do którego oprócz kakao dodajemy roztopioną czekoladę.
Jak przechowywać ciasto piernikowe, żeby nie wyschło?
Ciasto piernikowe bez kremu można upiec dzień lub dwa przed świętami. Po całkowitym wystudzeniu przechowujemy je pod przykryciem albo w szczelnym pojemniku, w chłodnym miejscu. Piernik bez kremu nadaje się też do zamrożenia.
Jeśli przekładamy piernik kremem na bazie śmietanki, mascarpone albo innych produktów wymagających chłodzenia, przechowujemy go w lodówce.
Najczęstsze pytania o ciasto piernikowe
Czy ciasto piernikowe musi dojrzewać?
Nie. Ciasto piernikowe z powidłami nie wymaga dojrzewania tak jak tradycyjny piernik staropolski. Przygotowujemy je z rozpuszczonym masłem, miodem, kakao i ubitymi jajkami. Można je jeść już po wystudzeniu.
Dlaczego ciasto piernikowe wyszło zbite?
Przyczyn może być kilka. Zbyt gorąca masa kakaowa i intensywne mieszanie po dodaniu ubitych jajek mogą zmniejszyć puszystość ciasta. Zbyt krótki czas pieczenia też może powodować, że środek jest ciężki i zbity.
Co zrobić, jeśli ciasto jest rumiane z wierzchu, ale surowe w środku?
Zmniejszamy temperaturę piekarnika o około 10–15°C, a jeśli wierzch mocno się rumieni, przykrywamy go luźno folią aluminiową. Pieczemy dalej, sprawdzając patyczkiem co kilka minut.
Czy ciasto piernikowe można upiec w automacie do chleba?
Piekłam ciasta piernikowe również w automacie do chleba, ale ten opis dotyczy przygotowania w piekarniku. Do urządzenia polecam osobny przepis na piernik z automatu do chleba, który ma inne proporcje i sposób przygotowania. Program oraz ewentualne dopiekanie trzeba dopasować do konkretnego modelu.
Czy można użyć cukru trzcinowego zamiast białego?
Tak, biały cukier można zastąpić taką samą masą drobnego cukru trzcinowego. Jeśli wybierzesz cukier o ciemniejszym kolorze i wyraźnym aromacie, może on lekko zmienić kolor oraz smak ciasta.
Upieczecie? Dajcie znać!
Jestem ciekawa, jak podajecie ciasto piernikowe: przekładacie je powidłami, polewacie czekoladą czy zostawiacie bez dodatków? U nas najczęściej wygrywa polewa czekoladowa, chociaż wersja posypana tylko cukrem pudrem też szybko znika ze stołu.
Komentarze
Miseczki są dostępne w sklepie Favi.pl