TRYB JASNY/CIEMNY

Bigos staropolski – przepis z kapusty kiszonej i słodkiej

Bigos staropolski – przepis na bigos z kapusty kiszonej i słodkiej. Ilekroć na grupach kulinarnych pojawia się przepis na bigos staropolski, bigos myśliwski czy jakikolwiek inny bigos z kiszonej kapusty, tylekroć wywołuje emocje. I nie ma w tym nic dziwnego, bo tradycyjny bigos to narodowe danie kuchni polskiej. Na dodatek niemal każdy kucharz ma swój własny najlepszy przepis na bigos staropolski. Jedni dodają do niego trochę koncentratu pomidorowego, inni majeranek lub ziele jałowca. Różne są też proporcje i rodzaje mięsa. W rzeczywistości nie ma jednego przepisu na bigos – bigosów jest tyle, ilu kucharzy, bo bigos rozgrzewa serce i duszę każdego Polaka.

Kiedyś zastanawialiśmy się, jak zrobić najlepszy babciny bigos staropolski. Teraz już wiemy, że nie wystarczy dobra kapusta, różne mięsa, kiełbasa i przyprawy. Żeby zrobić naprawdę dobry bigos, potrzebny jest czas i długie gotowanie na wolnym ogniu. Podgrzewanie bigosu przez kilka dni sprawia, że smaki stają się coraz intensywniejsze. Poniżej znajdziecie nasz sprawdzony przepis na bigos staropolski z kapusty kiszonej i świeżej, suszonych grzybów, śliwek i kilku rodzajów mięsa.

Idź do przepisu ↓

Bigos staropolski – przepis

Porcje: około 10–12, zależnie od wielkości porcji

Czas przygotowania: około 35–45 minut

Czas moczenia grzybów: kilka godzin, najlepiej całą noc

Czas gotowania: około 4 godziny w ciągu dwóch dni

Dodatkowe gotowanie: opcjonalnie około 1 godziny trzeciego dnia

Łączny czas: orientacyjnie 2 dni, z moczeniem grzybów i przerwą między gotowaniami

Składniki na bigos staropolski

Bigos staropolski przygotowujemy z dwóch rodzajów kapusty, kilku gatunków mięsa i wędlin, suszonych grzybów oraz śliwek. Jeśli mamy pod ręką resztki dobrej pieczeni wołowej, chętnie je wykorzystujemy. Nie musimy przecież za każdym razem kupować wszystkich rodzajów mięsa specjalnie do bigosu.

  • 1 kg świeżej, białej kapusty
  • 1 kg kiszonej kapusty
  • 400 g wieprzowiny
  • 400 g wołowiny, mogą to być resztki pieczeni
  • 200 g kiełbasy
  • 300 g wędzonego boczku
  • 1 duża cebula
  • 50 g suszonych grzybów
  • 5–6 suszonych śliwek
  • opcjonalnie 1 szklanka wytrawnego czerwonego wina
  • 3 ziarna ziela angielskiego
  • 1 łyżeczka ziaren czarnego pieprzu
  • 3 liście laurowe
  • 2 nasiona jałowca
  • sól i mielony czarny pieprz do smaku
  • smalec lub olej do podsmażenia mięsa

Jeśli macie własne śliwki, możecie wykorzystać je do bigosu. Tutaj znajdziecie nasz sprawdzony przepis jak suszyć śliwki węgierki w piekarniku.

Jak zrobić bigos staropolski – przepis krok po kroku

Przygotowanie bigosu staropolskiego nie jest trudne, ale nie warto się spieszyć. My gotujemy go przez dwa dni, a czasami podgrzewamy jeszcze trzeciego. Pomiędzy kolejnymi gotowaniami przechowujemy bigos w lodówce.

  1. Namocz suszone grzyby. Grzyby zalej ciepłą wodą i pozostaw na kilka godzin, a najlepiej na całą noc.
  2. Ugotuj grzyby i zachowaj wywar. Namoczone grzyby gotuj około 30 minut w tej samej wodzie, w której się moczyły, a następnie odsącz i pokrój w paski. Wywaru, który powstał podczas gotowania grzybów, nie wylewaj. Dodasz go później do bigosu.
  3. Przygotuj kapustę kiszoną. Kapustę kiszoną odsącz z nadmiaru soku (sok zachowaj), drobno pokrój i włóż do dużego garnka. Zalej kapustę taką ilością wrzącej wody, aby niemal ją przykryła. Gotuj kiszoną kapustę około 30 minut.
  4. Dodaj świeżą białą kapustę. Świeżą kapustę oczyść z zewnętrznych liści, poszatkuj, dodaj do kiszonej kapusty i gotuj kolejne 30 minut.
  5. Dodaj grzyby i przyprawy. Do obu rodzajów kapusty dodaj pokrojone grzyby i wywar, w którym się gotowały, oraz przyprawy: ziele angielskie, pieprz w ziarnach, liście laurowe i nasiona jałowca.
  6. Podsmaż mięso, boczek i kiełbasę. Mięso pokrój w kostkę i podsmaż na smalcu lub oleju na złoty kolor. Osobno usmaż pokrojony w kostkę boczek, kiełbasę i posiekaną cebulę, a następnie dodaj je do bigosu staropolskiego.
  7. Dodaj śliwki i ewentualnie czerwone wino. Do garnka z bigosem wrzuć pokrojone na mniejsze kawałki śliwki i ewentualnie wlej wino. Gotuj pod przykryciem przez około 1,5 godziny na niewielkim ogniu. Wyłącz płomień i pozostaw bigos do ostygnięcia, a następnie schłodź i przechowuj w lodówce do następnego dnia.
  8. Gotuj bigos kolejnego dnia. Następnego dnia ponownie gotuj bigos przez około 1,5 godziny. Czynność możesz też powtórzyć trzeciego dnia, choć możesz skrócić czas gotowania do 1 godziny lub do momentu, kiedy wszystkie składniki będą już miękkie. Tak gotujemy nasz bigos staropolski.

Nasz patent – jak odgrzewać bigos bez przypalania?

Kiedy bigos jest już gęsty, a po nocy w lodówce jeszcze bardziej zgęstnieje, łatwo przypalić go podczas odgrzewania. Dlatego na dno garnka wlewamy 2–3 łyżki wody, dodajemy zimny bigos i podgrzewamy go powoli, mieszając od samego dna. Dopiero kiedy całość dobrze się rozgrzeje, możemy nieco zwiększyć płomień. Niewielka ilość dodanej wody odparuje podczas gotowania, a bigos nie przywrze do garnka.

Kapusta kiszona i świeża – z jakiej kapusty zrobić bigos?

W naszym przepisie na bigos staropolski kapusty kiszonej i świeżej jest po tyle samo. Lubimy takie proporcje, ponieważ świeża kapusta łagodzi kwaśny smak kiszonej. Dużo zależy jednak od tego, jakiej kapusty użyjemy.

Nie każda kapusta kiszona smakuje tak samo. Jedna będzie delikatna, inna bardzo kwaśna i słona. Dlatego przed gotowaniem zawsze jej próbujemy. Jeśli jest wyjątkowo kwaśna, można ją lekko odcisnąć, ale nie płuczemy od razu całej porcji. Razem z wodą pozbędziemy się części smaku, którego później niełatwo odzyskać.

Dlatego zachowujemy sok odciśnięty z kiszonej kapusty. Można go wykorzystać do skorygowania smaku pod koniec gotowania, jeśli bigos okaże się zbyt łagodny. Lepiej dodać go po trochu i za każdym razem spróbować, niż od razu wlać cały sok do garnka.

Jeśli lubicie przygotowywać własne kiszonki, na blogu znajdziecie również nasz przepis na kapustę kiszoną w słoikach.

Z czym podawać bigos staropolski – nasze ulubione dodatki

Tradycyjny bigos staropolski jest tak sycący, że właściwie nie potrzebuje żadnych dodatków. My najchętniej podajemy go z dobrym chlebem na zakwasie. Gruba kromka żytniego pieczywa i porcja gorącego bigosu w zupełności wystarczą na zimowy obiad.

Jeżeli bigos ma być daniem głównym podczas rodzinnego spotkania, można podać go również z ziemniakami ugotowanymi w mundurkach. Ich łagodny smak dobrze pasuje do kwaśnej kapusty, wędzonego boczku i aromatycznych grzybów.

Na święta lub większe przyjęcie najwygodniej podać bigos w dużym, podgrzanym naczyniu, a pieczywo i ziemniaki ustawić osobno. Wtedy każdy może nałożyć sobie tyle, ile ma ochotę. I nie trzeba nikogo namawiać na dokładkę.

Co to jest bigos staropolski – tradycja i historia

Nic tak nie oddaje smaku jesieni i zimy jak tradycyjny bigos staropolski. To aromatyczna mieszanka świeżej i kiszonej kapusty, długo gotowanej z mięsem, boczkiem i kiełbasą, z dodatkiem suszonych leśnych grzybów i śliwek. A wszystko to doprawione aromatycznymi ziołami i przyprawami, takimi jak ziele angielskie, pieprz, kminek i liście laurowe, a czasami także majeranek.

Bigos ma bardzo długą historię, ale nie zawsze wyglądał tak, jak dzisiaj. Pierwsze przepisy wcale nie zawierały kapusty. Kiedyś określenie „bigos” odnosiło się do potraw z drobno posiekanego mięsa albo ryb, przyrządzanych z kwaśnymi dodatkami i dużą ilością przypraw. W dawnych książkach kucharskich znajdziemy więc bigos z cielęciny, kapłona (kastrowanego koguta), baraniny, królika, cietrzewia, a nawet z karpia, szczupaka czy szpiku wołowego.

Kapusta zaczęła odgrywać ważniejszą rolę w bigosie dopiero w XVIII wieku, a współczesna wersja tej potrawy upowszechniła się prawdopodobnie pod koniec tego stulecia. Z czasem kapusta kiszona i świeża, różne gatunki mięsa oraz suszone grzyby stały się podstawą dania, które dziś uznajemy za jeden z symboli polskiej kuchni.

Bigos staropolski – od polowań do świątecznego stołu

Bigos chętnie zabierano w długie podróże i na polowania. Lubili go myśliwi, szlachta i mniej zamożne warstwy społeczeństwa. Stopniowo nabrał też charakteru potrawy bożonarodzeniowej. Dzisiaj przepisy na bigos są chyba równie różnorodne jak włoskie przepisy na sos pomidorowy. Każdy ma własny sposób, ulubione dodatki i jest przekonany, że właśnie jego bigos jest najlepszy.

Chociaż bigos jest niemal powszechnie uznawany za polską potrawę narodową, nadal jest znany i lubiany na terenach dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, między innymi na Litwie, Białorusi i Ukrainie. Nic więc dziwnego, że istnieje tak wiele odmian tego dania.

Bigos staropolski – tradycyjny polski przepis
Bigos staropolski.

Najczęstsze pytania o bigos staropolski

Czy bigos staropolski można ugotować bez wina?

Oczywiście. Czerwone wytrawne wino jest dodatkiem opcjonalnym, a nie obowiązkowym składnikiem bigosu. Jeśli go nie używacie, nie musicie zastępować go octem ani sokiem z cytryny. Kapusta kiszona sama nadaje potrawie odpowiednią kwasowość, a grzyby, śliwki i mięso zapewniają wyrazisty smak.

Czy do bigosu można wykorzystać resztki pieczonego mięsa?

Tak, to jeden z naszych ulubionych sposobów na wykorzystanie dobrej pieczeni, która została z poprzedniego obiadu. Pieczone mięso nie wymaga już obsmażania tak jak surowa wieprzowina czy wołowina. Wystarczy pokroić je na kawałki i dodać do gotującej się kapusty. Jeżeli pieczeń jest mocno doprawiona, to z solą i pieprzem lepiej zachować umiar.

Co zrobić, jeśli bigos jest zbyt rzadki?

Najprościej odparować nadmiar płynu. Zdejmij pokrywkę i gotuj bigos na niewielkim ogniu, co jakiś czas mieszając. Nie trzeba dodawać mąki ani zasmażki. Dobrze ugotowany bigos powinien być gęsty, ale nie suchy. Kapusta i mięso mają pozostać soczyste, a nie pływać w dużej ilości sosu.

Czy bigos staropolski można zamrozić?

Tak, bigos bardzo dobrze znosi mrożenie. Najwygodniej podzielić go na porcje, ostudzić i przełożyć do szczelnych pojemników przeznaczonych do zamrażarki. Dzięki temu później można rozmrozić tylko tyle, ile potrzeba na obiad. Najlepiej wykorzystać zamrożony bigos w ciągu 2–3 miesięcy.

Jak przechowywać bigos między kolejnymi dniami gotowania?

Po zakończeniu gotowania bigos trzeba możliwie szybko schłodzić i wstawić do lodówki. Dużą porcję najlepiej rozdzielić do kilku mniejszych, płytkich pojemników, zamiast pozostawiać wielki garnek na kuchence przez całą noc. Następnego dnia bigos należy dokładnie podgrzać. Gotową potrawę przechowujemy w lodówce lub zamrażamy.

Czy koncentrat pomidorowy jest konieczny do bigosu?

Nie. Wiele osób dodaje do bigosu koncentrat pomidorowy, ale w naszym przepisie go nie ma. Wolimy smak kapusty, mięsa, grzybów i suszonych śliwek bez pomidorowego dodatku. Jeśli jednak lubicie bigos z koncentratem, możecie dodać niewielką ilość pod koniec gotowania. To kwestia upodobań, a nie warunek przygotowania tradycyjnego bigosu.

Czym zastąpić suszone śliwki w bigosie?

Jeśli nie macie suszonych śliwek, możecie użyć niewielkiej ilości powideł śliwkowych bez dodatku przypraw. Na początek wystarczą 1–2 łyżki. Powidła mają bardziej skoncentrowany smak i łatwiej rozprowadzają się w kapuście, dlatego lepiej dodawać je stopniowo. Nie chodzi o to, żeby bigos był słodki, lecz żeby delikatnie złagodzić kwasowość kapusty.

Udostępnij przepis na bigos staropolski

Spodobał Wam się nasz przepis na bigos staropolski? Będzie nam miło, jeśli zostawicie komentarz. Udostępnijcie ten artykuł na Facebooku lub Instagramie i oznacz nas tagiem #Czteryfajery. A może macie swój sprawdzony patent na najlepszy domowy bigos? Chętnie poznamy Wasz przepis.

Ola i Paweł – twórcy bloga Cztery Fajery
Autorzy bloga

Ola i Paweł

Razem tworzymy blog Cztery Fajery. Dzielimy się przepisami, które przygotowujemy i sprawdzamy we własnej kuchni, oraz kulinarnymi inspiracjami z naszych podróży.

Poznaj nas lepiej

Komentarze