Kapusta z grochem na Wigilię – tradycyjny przepis

Kapusta z grochem lub, jak kto woli, groch z kapustą, to postne danie wigilijne. My robimy je także „bez okazji”, bo po prostu nam smakuje. Tradycyjną kapustę wigilijną z grochem przygotowujemy dzień wcześniej. Po nocy w lodówce ma lepszy smak, a przed podaniem wystarczy ją podgrzać na małym ogniu. Kapustę z grochem robimy z kiszonej kapusty, żółtego grochu łuskanego, cebuli i przypraw. Groch gotujemy osobno i dopiero na końcu łączymy go z kapustą, ale znajdziecie też przepisy, w których wszystko gotuje się razem.

Kapusta z grochem – przepis 

Porcje: 8–10 jako dodatek

Czas przygotowania: około 15 minut

Czas gotowania: około 1 godziny

Czas moczenia grochu: cała noc

 

Składniki na kapustę z grochem 

Do tego przepisu wybieramy żółty groch w połówkach. Taki groch można ugotować bez wcześniejszego moczenia, ale my zalewamy go wodą na noc. Po namoczeniu szybciej mięknie, a podczas gotowania część połówek rozpada się i później lekko zagęszcza kapustę.

• 1 kg kiszonej kapusty

• 500 g żółtego grochu łuskanego w połówkach

• 2 średnie cebule

• 6–7 łyżek oleju rzepakowego

• 2 liście laurowe

• 4 ziarna ziela angielskiego

• 1 łyżeczka majeranku (opcjonalnie)

• 1 łyżeczka kminku lub do smaku

• sól i świeżo mielony czarny pieprz do smaku

• około 750 ml wody do gotowania grochu, ewentualnie trochę więcej

• około 400–450 ml wody do gotowania kapusty

Jak zrobić kapustę z grochem przepis krok po kroku 

Kapustę z grochem przygotowujemy, gotując osobno namoczony groch i kiszoną kapustę. Następnie łączymy je z podsmażoną cebulą i przyprawami i dusimy razem jeszcze 20–30 minut. My nie dodajemy zasmażki, ale to kwestia wyboru.

1. Dzień wcześniej namocz groch. Groch przebierz i opłucz, a następnie zalej około 2 litrami zimnej wody i odstaw na noc, żeby napęczniał.

2. Sprawdź smak kapusty. Spróbuj kapusty przed gotowaniem. Jeśli jest bardzo kwaśna, odciśnij sok do osobnego naczynia i krótko przepłucz część kapusty zimną wodą. Nie wylewaj soku z kiszonej kapusty – może się jeszcze przydać do doprawienia.

3. Ugotuj kapustę. Jeśli nitki są bardzo długie, pokrój je na krótsze kawałki. Przełóż kapustę do garnka, dodaj liście laurowe i ziele angielskie. Wlej około 400 ml wody. Gotuj pod przykryciem na małym ogniu przez 30–40 minut, aż kapusta zmięknie. W razie potrzeby dolej trochę wody.

4. Ugotuj groch. Namoczony groch przełóż na sitko, wylej wodę z moczenia, a groch opłucz pod bieżącą wodą. Przełóż groch do drugiego garnka i zalej około 750–800 ml świeżej wody. Doprowadź do wrzenia, zbierz pianę, zmniejsz ogień i gotuj około 30–40 minut, w razie potrzeby dolewając trochę gorącej wody. Pod koniec lekko posól. Groch powinien być miękki, a część połówek może się rozpaść.

5. Podsmaż cebulę. Cebule pokrój w drobną kostkę. Rozgrzej olej na patelni i smaż cebulę na małym ogniu około 10–15 minut, aż będzie miękka i lekko się zrumieni. Uważaj, żeby nie przypalić cebuli, bo zrobi się gorzka.

6. Połącz składniki. Z ugotowanej kapusty wyjmij liście laurowe. Dodaj ugotowany groch razem z 2–3 łyżkami gęstego płynu, który został w garnku po gotowaniu. Dodaj cebulę i dokładnie wymieszaj.

7. Dopraw. Dodaj pieprz, kminek i ewentualnie majeranek. Duś całość jeszcze około 20–30 minut na małym ogniu. Jeżeli kapusta z grochem jest za gęsta, dolej kilka łyżek wody. Jeśli po wcześniejszym przepłukaniu jest za mało kwaśna, dodaj odrobinę odłożonego soku z kapusty.

8. Odstaw przed podaniem. Spróbuj jeszcze raz i dopiero teraz zdecyduj, czy potrzebna jest dodatkowa sól. Gotową kapustę można podać od razu, ale nam najbardziej smakuje po kilku godzinach albo następnego dnia.

Nasz patent: nie odcedzamy grochu do sucha 

Kiedy groch jest już miękki, na dnie garnka zostaje zwykle trochę gęstego płynu. Nie wylewamy go od razu. Dwie lub trzy łyżki płynu z gotowania dodajemy razem z grochem. Dzięki temu całość pozostaje wilgotna i nie trzeba didawać mąki ani zasmażki. Resztę płynu zostawiamy – używamy go tylko wtedy, gdy groch z kapustą po połączeniu składników jest zbyt suchy.

Jaki groch do kapusty – łuskany czy cały? 

Do naszej wersji wybieramy groch żółty łuskany w połówkach. Gotuje się szybciej niż cały. Czas gotowania grochu w połówkach wynosi zwykle około 30–40 minut, ale dużo zależy od stopnia wysuszenia grochu, więc pod koniec zawsze sprawdzamy, czy jest już wystarczająco miękki.

Nie przeszkadza nam, że część połówek się rozpada – dzięki temu po połączeniu kiszonej kapusty i grochu danie ma zwartą, lekko kremową konsystencję. Nie rozgotowujemy jednak całości na jednolite purée. Cały groch też można wykorzystać, ale trzeba go gotować dłużej.

 

Jak przygotować kiszoną kapustę do grochu, żeby nie była za kwaśna? 

Najpierw zawsze sprawdzamy smak kapusty. Jeśli jest bardzo kwaśna, odciskamy sok do osobnego naczynia, a część kapusty płuczemy. Po ugotowaniu możemy dodać trochę odłożonego soku, jeśli danie okaże się za mało kwaśne.

Kapusta duszona na małym ogniu potrzebuje około 30–40 minut. Po połączeniu z grochem dusimy ją jeszcze 20–30 minut, więc ostatecznie powinna być miękka. Więcej o czasie gotowania i o tym, jak korygować smak, napisaliśmy w poradniku jak gotować kapustę kiszoną.

Kapusta z grochem bez zasmażki – czy trzeba dodawać mąkę? 

Nie dodajemy mąki. Za konsystencję odpowiada ugotowany groch. W wielu domowych i regionalnych przepisach na kapustę z grochem pojawia się zasmażka, ale w tej wersji nie jest potrzebna, chociaż lubimy też kapustę zasmażaną. Część bardzo miękkiego grochu rozpada się podczas mieszania, a po kilkunastu minutach wspólnego duszenia całość naturalnie gęstnieje.

Jeżeli po połączeniu składników kapusta duszona z grochem jest za rzadka, zdejmujemy pokrywkę i gotujemy kilka minut dłużej bez przykrycia, aż nadmiar płynu odparuje.

Czy kapustę z grochem na Wigilię można przygotować dzień wcześniej?

Tak i właśnie tak robimy ją na Wigilię. Dzień wcześniej przygotowana kapusta ma czas, żeby nabrać smaku, a przed kolacją wystarczy ją powoli podgrzać na małym ogniu. To tradycyjne wigilijne danie można przygotować nawet na początku grudnia i zamrozić. Po przestudzeniu dzielimy kapustę wigilijną na porcje i zamrażamy. Jeśli podczas odgrzewania mocno zgęstniała, dodajemy 2–3 łyżki wody.

 

Z czym podawać kapustę z grochem na Wigilię? 

Tradycyjna wigilijna kapusta z grochem jest sycąca, dlatego podajemy ją w niewielkich porcjach jako jedno z dań wigilijnych. Pasuje do smażonego karpia, ale może być też samodzielnym daniem. Na co dzień podajemy ją również do smażonego lub duszonego mięsa, ale równie dobrze smakuje z chlebem lub ziemniakami.

Jeżeli układacie całe świąteczne menu, możecie podać także zupę rybną z dorsza, a do picia kompot z suszu wigilijny. W domach, w których na Wigilię podaje się słodkie zupy, można też ugotować zupę migdałową.

Kapusta z grochem – dlaczego to tradycyjne wigilijne danie? 

Kapusta z grochem nie jest współczesnym pomysłem na świąteczny dodatek. Na rządowej Liście Produktów Tradycyjnych opisano zarówno „kapustę z grochem” związaną z kuchnią Polski środkowej, jak i „groch z kapustą” z Kujaw i Pałuk. W dawnych przepisach oba składniki gotowano osobno, a potrawę doprawiano m.in. pieprzem, majerankiem, zielem angielskim, liściem laurowym, a czasami też czosnkiem.

Na co dzień to zimowe danie przyrządzano również z tłuszczem zwierzęcym, ale danie postne okraszano olejem. W kuchni wielkopolskiej znana jest tzw. ciupka z grochem – regionalna odmiana, którą nawet na Wigilię przygotowuje się  z zasmażką ze słoniny, cebuli i mąki nawet na Wigilię.

Naszą tradycyjną kapustę wigilijną przygotowujemy na oleju rzepakowym i bez mięsa. Zachowujemy podstawowe połączenie kiszonej kapusty, grochu i cebuli.

Najczęstsze pytania o wigilijną kapustę z grochem 

Czy groch do kapusty trzeba moczyć? 

Grochu łuskanego w połówkach nie trzeba moczyć, ale my zostawiamy go w wodzie na noc, bo po namoczeniu szybciej mięknie. Jeśli używasz całego grochu, najlepiej namoczyć go wcześniej – skróci to późniejsze gotowanie.

Ile gotować groch do kapusty? 

Groch łuskany w połówkach gotujemy około 30–40 minut. Czas gotowania grochu może się różnić w zależności od tego, jak mocno wysuszone są ziarna. Gotujemy groch do chwili, kiedy jest miękki, a część połówek zaczyna się rozpadać.

Ile gotować kiszoną kapustę do grochu? 

Kapustę gotujemy osobno około 30–40 minut lub do miękkości, a po połączeniu z grochem dusimy całość jeszcze 20–30 minut. Czas zależy również od tego, jak drobno jest poszatkowana i jak miękką kapustę lubimy.

Czy kapustę kiszoną trzeba płukać? 

Nie zawsze. Najpierw próbujemy kapusty. Jeśli jest odpowiednio kwaśna, nie płuczemy jej wcale. Gdy jest bardzo kwaśna, płuczemy tylko część, a odciśnięty sok zachowujemy do końcowego doprawienia.

Co zrobić, jeśli kapusta z grochem jest za gęsta? 

Dodaj 1–2 łyżki gorącej wody, dokładnie wymieszaj i sprawdź konsystencję. Jeśli nadal jest za gęsta, dolej jeszcze trochę.

Co zrobić, jeśli kapusta z grochem jest za rzadka? 

Gotuj ją przez kilka minut bez przykrycia. Nie dodawaj mąki – ugotowany groch wystarczy, żeby po odparowaniu nadmiaru płynu danie miało odpowiednią konsystencję.

Czy kapustę z grochem można zamrozić? 

Tak. Po przestudzeniu podziel kapustę na porcje, przełóż do szczelnych pojemników i zamroź. Po rozmrożeniu groch może być trochę bardziej miękki. Najlepiej rozmrażać kapustę w lodówce, a potem podgrzać ją powoli w garnku.

 

Ugotujecie? Dajcie znać! 

Kapusta z grochem to u nas jedna z tych świątecznych potraw, które warto zrobić wcześniej i mieć z głowy przed Wigilią. Jeśli przygotujecie ją według naszego przepisu, napiszcie w komentarzu, czy w Waszym domu groch też ma się częściowo rozpadać.

Źródła 

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – „Kapusta z grochem”, Lista Produktów Tradycyjnych, https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kapusta-z-grochem

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – „Groch z kapustą”, Lista Produktów Tradycyjnych,.https://www.gov.pl/web/rolnictwo/groch-z-kapusta

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego – „Nasza Kuchnia Wielkopolska”, https://www.wodr.poznan.pl/wielkopolska-tej/nasza-kuchnia-wielkopolska